Steun ons en help Nederland vooruit

vrijdag 23 april 2021

Perspectiefnota 2022 – Ine Meeuwis

Voorzitter,

D66 had het al aangekondigd: onze kernboodschap vandaag is Gezondheid. Én: gezondheid is niet te koop. Dat zeg ik vanwege de discussie die we vandaag voeren.

Gezondheid wordt steeds urgenter. In de Brabantse Omgevingsvisie is Gezondheid een basisopgave. Gezondheid gaat over de quality of life, over welzijn, over positieve gezondheid. Gezondheid heeft niets aan het “op korte termijn structuurversterkend ondersteunen van de provincie”. D66 hecht aan een discussie over wat we fundamenteel gaan doen om Brabant weer gezond te maken. Sommigen lijken vandaag vooral pleisters te willen plakken, maar D66 vindt dat het moet gaan over het het wegnemen van de oorzaak van de ziekte! Het moet in deze moeilijke corona-tijd gaan over structurele maatregelen voor de toekomst van alle Brabanders. Een gezonde toekomst in een gezonde leefomgeving.

Én het moet gaan over daadkracht. Geen mooie woorden vóór de bühne, maar slagvaardig óp de bühne. U wilt toch Samen en Slagvaardig werken? D66 zal u vandaag een paar keer vragen en uitdagen: Hoe dan?

In de PPN schrijft GS dat ambities voor én een gezond en veilig Brabant én een klimaatproof Brabant én een duurzamer Brabant soms op gespannen voet met elkaar staan; dat er daarom keuzes voor de toekomst gemaakt moeten worden. Om u duidelijk te maken dat het daarbij niet bij troostende woorden van de dokter moet blijven, maar vooral ook moet gaan over preventie en leefstijl, ga ik mijn inbreng vandaag een beetje dicht bij mezelf houden.

Want dergelijke keuzes heb ik privé ook gemaakt het afgelopen jaar. Mijn man en ik zijn zestigers en midden in deze corona-tijd zijn we verhuisd naar een jaren ‘70 woning die we volledig energie-neutraal én levensloopbestendig hebben gemaakt. We wilden op tijd voorbereid zijn op de toekomst. We wilden zoveel mogelijk aanpassingen nu al aan laten brengen aan onze woning. Niet alleen voor onze gezondheid en ons welzijn, maar ook i.v.m. het veranderende klimaat ( isolatie, van het gas af, elektrisch rijden, regenton en halfverharding in de vorm van het CO2-afvangende mineraal olivijn). We wilden zo een klein steentje bijdragen aan de klimaatadaptie. Want klimaatadaptatie is naast een verstandige stap, vooral ook een kans om onze fysieke leefomgeving aangenamer en schoner te maken.

Inmiddels wonen en werken we naar volle tevredenheid thuis, digitaal, in een duurzame en gezonde omgeving. In het centrum van Best, dicht bij de voorzieningen en pal naast het station. Maar van de treinen hebben we geen last, dankzij de verdiepte ligging van het spoor. Dat woongenot gun ik, gunt D66, alle Brabanders.

Over een verdiepte ligging gesproken: omdat er een grote woningbouwopgave ligt in heel Brabant en in Brainport dient D66 vandaag een motie in over gezond wonen – door een verdiepte ligging. Een motie samen met het CDA en de PvdD. Op meer plaatsen in Brabant blijkt een verdiepte ligging een duurzame en gezonde oplossing voor de grote woningbouwopgave. Concreet: in Oirschot, bij de verbreding van de A58. In de gemeente Oirschot wordt door een eensgezinde gemeenteraad en college, samen met belangengroepen, inwonersinitiatieven en politieke partijen, al een hele tijd gepleit voor een verdiepte ligging van de A58 onder het Wilhelminakanaal. Aanvankelijk leken de meerkosten van een aquaduct veel te hoog te zijn, maar onlangs bleek uit een rapport dat er uitgegaan mag worden van spectaculair lagere kosten voor een aquaduct. Een uitgelezen kans  voorzitter!

Want in de startnotitie ‘Samen’ geeft GS aan dat inwoners, die hun stem laten horen d.m.v. burgerinitiatieven, dat die van grote waarde zijn. Dat GS daar goed mee om moet gaan. De ambitie ‘Samen’ is één van de leidende principes voor het handelen van de provincie. Samenwerking, draagvlak en participatie hebben een belangrijke plaats gekregen van GS.

Dus, als u een betrouwbare samenwerkingspartner wilt zijn van gemeenten, dan hebt u bij Oirschot vandaag een pracht van een kans om te bewijzen dat het u ernst is. Samen, slagvaardig en slim.

Nog even terug naar mijn eigen keuzes. Ik kook thuis uit de wekelijkse duurzame en gezonde Brabantse maaltijdbox van Boerschappen. FoodUp Brabant ondersteunt dit project. Verse lokale producten binnen 12 uur op mijn aanrecht. En door de korte keten niet duurder dan in de supermarkt. Als het gaat om innovaties in de landbouw, om gezonde voeding, om samenwerken voor natuur en landschap, dan kent Brabant een grote creativiteit. Boeren en burgers ontwikkelen initiatieven, vaak samen en altijd met oog voor elkaar. Denk aan Natuurlijk Tomaat in Dongen of aan de honderden Brabanders die meedachten over ons voedselsysteem op de Voedsel1000. Denk aan Weidevarkens, Herenboeren, Landschapsboeren of aan de vergeten groenten van Bijzonder Brabants. Gelukkig zit samenwerken in de genen van Brabant. En samen – de kracht van de samenleving –  dat mogen we nooit verloren laten gaan voorzitter. Sterker nog, dat moeten we ondersteunen. Want pionieren is eenzaam werk. Pioniers ondervinden vaak weinig steun in hun omgeving. Ze moeten niet alleen alles zelf uitvinden, maar er wordt soms ook naar ze gekeken alsof ze een beetje vreemd zijn. D66 steunt graag onze Brabantse pioniers en het is van groot belang dat ook de provincie hen op maat ondersteunt. Want elk initiatief heeft een eigen behoefte. Wij dienen daartoe een motie in, samen met de PvdA, GroenLinks en de PvdD.

Terug naar Best: In onze woning ervaren we nu meer wooncomfort en een gezond binnenklimaat als gevolg van die verduurzaming. We wandelen elke dag een rondje door het dorp of in de natuur, want dat heeft een positieve invloed op onze gezondheid. Door technische en sociale innovaties zijn er al lekker veel producten en diensten die ons helpen om langer thuis te wonen. En het fietsknooppuntennetwerk van Visit Brabant zorgt ervoor dat we vaak en graag de fiets pakken. En natuurlijk scheiden we ons afval, zodat dit geen negatief effect heeft op het milieu, de mens en de natuur.

Er valt dus best veel zelf op te pakken voorzitter, maar nogmaals: gezondheid is niet te koop!

In coronatijd is gezondheid in een bijzonder daglicht komen te staan. Het virus zelf en het bedwingen ervan heeft impact op de gezondheid. Maar ook het belang van een heleboel zaken is voor iedereen ineens groter geworden: van je woon- en werkomgeving, van je leefstijl, van bewegen in je vrije tijd. Groen dicht bij huis is belangrijker geworden. Net als het gedrag van je buren (geluid, licht, stoken). Mensen zijn meer in en met hun huis bezig, meer met voeding bezig, met een gezond binnenklimaat en met energie-besparen. Want al die dingen zijn van invloed op je gezondheid.

Maar, wat heb je aan een fijne woning als er verder niks meer te beleven valt? Als sociaal-cultureel in Brabant bezuinigd wordt in plaats van geïnvesteerd? Als er geen concerten meer gegeven kunnen worden? Niet alleen vanwege de coronamaatregelen, maar omdat er straks een gat valt bij bijvoorbeeld de harmonie-orkesten. Kinderen die al een jaar geen muziekles meer hebben zijn vrees ik, vaak verloren voor de verenigingen. Hetzelfde geldt waarschijnlijk voor allerlei sportverenigingen. Het ontbreken van amateurwedstrijden en jeugdconcoursen is funest voor die clubs. En funest voor de gezondheid van hun leden. Terwijl samenwerking tussen de zorg- en welzijnssector en kunstenaars op een positieve manier juist bij kan dragen aan de gezondheid van de Brabanders. Investeer dus in cultuur, in plaats van te bezuinigen. U zegt steeds dat u wilt blijven investeren, maar dat geldt blijkbaar niet voor cultuur. We hebben het hier echter over een zeer kwetsbare patiënt met een vitaal beroep. Investeer daarin, omwille van de gezondheid van de Brabander. Er zijn nog miljoenen beschikbaar aan vrije begrotingsruimte.

Als u zegt de brede welvaart echt te vergroten, als brede welvaart het perspectief is dat we willen bieden aan de Brabanders, dan vraag ik u, waarom dan nu die bezuinigingen? Hoe dan? Dan moet u toch – juist nu – niet gaan bezuinigen op natuur en cultuur? Dan moet er juist nu niet met provinciale geldpotjes geschoven worden van cultuur en natuur naar economie of mobiliteit. Hoezo vallen faunapassages onder natuur en niet meer onder mobiliteit? Nogmaals: hoe dan?

Uw ambitie van 3 gezonde levensjaren erbij voor elke Brabander in 2030 kunt u niet alleen af laten hangen van anderen. Daarvoor moet ook de provincie concreet investeren. Brede welvaart komt er immers, als meer Brabanders, ook kwetsbaren, kunnen delen in welzijn en welvaart. Als meer Brabanders actief kunnen deelnemen aan de samenleving. Studenten en scholieren voldoende terecht kunnen in bibliotheken.

Door de overgang naar online onderwijs lopen kinderen die thuis niet over voldoende apparatuur of ouderlijke ondersteuning beschikken verdere achterstanden op. Ook volwassenen die in de bibliotheken taallessen volgen zijn de klos. ‘Alleen een robuust netwerk van bibliotheken kan de maatschappelijk-educatieve rol goed invullen’,  staat in het Bibliotheekconvenant, maar in Brabant valt uitvoeringsorganisatie Cubiss tegenwoordig onder Economie/arbeidsmarkt. Brabant moet het in toenemende mate hebben van het kennisniveau van haar inwoners. Toch investeert de provincie jaarlijks meer in sport dan in bibliotheekwerk, bezuinigt op haar Brabantse bibliotheekorganisatie en onderschrijft het Bibliotheekconvenant in woorden i.p.v. in middelen. Voorzitter, ik vraag het college: Hoe dan? De drie grote maatschappelijke opgaven van bibliotheken: laaggeletterdheid, participatie in de informatiesamenleving en een leven lang ontwikkelen staan zo flink onder druk. Wij hebben daar een motie over, samen met GroenLinks en de Partij voor de Dieren.

Brede welvaart wordt ook vergroot als meer Brabanders kunnen genieten van al het moois dat Brabant op het gebied van natuur en cultuur heeft. Waar men gelukkig en gezond is en waar men zich veilig voelt. Maar er wordt steeds meer rotzooi in de natuur gedumpt, en dat is helaas extra goed zichtbaar juist in deze covid-tijd. We trekken immers met z’n allen veel meer de bossen en de parken in. Handhavers hebben er hun handen vol aan. Boswachter Erik de Jonge werd deze week zelfs bedreigd. Dus is er werk aan de winkel. Meer slagvaardigheid. Wij vinden dat de campagne ‘Een dumper is een stumper’ opnieuw onder uw aandacht moet worden gebracht. Daartoe dienen wij onze vierde motie in, samen met de VVD.

Voorzitter, ik rond af. Omwille van de gezondheid van de Staten had ik namelijk voor vandaag een kwart van mijn spreektijd ingeleverd. Hopelijk heeft D66 voldoende duidelijk kunnen maken hoe belangrijk het is dat we samen Brabant gezond maken. Gezondheid is niet te koop. Wij bepalen als provincie niet hoe iedere Brabander zijn of haar leven leidt. Maar het is wel zo dat wij keuzes maken over hoe we onze provincie inrichten. Over hoe we omgaan met hen die ons vooruit willen helpen bij onze gezondheid. Hoe we zorgen dat iedereen mee kan doen om Brabant te verbeteren. Dat kan volgens D66 in de bieb en in de bossen. In Oirschot en in Oss. Hoe dan? Dat doen we op zijn Brabants, dat doen we samen.