Steun ons en help Nederland vooruit

vrijdag 13 november 2020

Heeft het College enig idee hoe de horizon er uit ziet? Begroting 2021- Arend Meijer

De Brabantse Staten sloten 2019 af met een gigantische klap. En de gevolgen van die klap ijlden in het begin van 2020 nog hevig na . In alle eerlijkheid vraagt D66 zich af of het nou onderhand, we zitten immers alweer aan het eind van het jaar, klaar is met dat na ijlen

Laat ik dat toelichten: veel kinderen krijgen op een gegeven moment  van hun ouders een kompas. Ikzelf vond een kompas  een mooi ding. Ik wil er vandaag even bij stilstaan omdat ook een kompas – althans zo’n mooie ouderwets magnetische – na ijlt. Het trilt nog wat en zoekt de exacte positie, terwijl in feite het schip al op koers ligt.

D66 ziet in de begroting 2021 een reflectie van dat fenomeen. Het College, het schip, ligt op koers. En eigenlijk zou de ingezette koers te lezen moeten zijn in de begroting. Maar her en der zwabbert het nog. Bovendien is het nog niet altijd helder de kapitein ons naartoe brengt. En dat terwijl wij als Provinciale Staten toch de stuurman zouden moeten zijn. D66 ziet bovendien ook dat de kapitein nog niet alle leden van de crew, de matrozen en de machinekamer heeft geïnformeerd over zijn plannen.

D66 vraagt zich serieus af of dit College wel een idee heeft hoe de horizon eruit ziet. Heeft het College eigenlijk wel een visie? Klopt ons idee dat de begroting 2021 een na ijlend kompas is? Beheerst u de kunst om richtingen te veranderen? Of dobbert u lekker voor anker?

Mijn vader heeft de scheepvaartschool gedaan en voer lange tijd voor Nederlands grootste oliemaatschappij Shell over de hele wereld. Als zoon leerde ik daardoor nieuwsgierig te zijn naar nieuwe dingen, niet bang te zijn voor het onbekende. Wie zijn horizon verbreedt, verkleint de hemel – zei Klaus Kinski en voor de notulen dat is niet mijn vader.

Het verklaart mijn drang naar perspectief. Het verklaart waarom D66 mijn partij is. Het is waar D66 voor staat. Optimisme, toekomstgericht, veranderingsbereid.

D66 Brabant heeft een heldere koers. Al jaren overigens. Onze koers staat richting een gezonder, duurzamer en vernieuwend Brabant. Met ruimte voor mensen om mee te doen. Samen hebben we vernieuwingen bereikt, samen hebben we resultaten behaald en samen zijn we klaar voor de toekomst. D66 wil een Brabant waarin gezondheid centraal staat, in alles. Positieve gezondheid. Dat betekent gezonde lucht, meer natuur, ruimte om te bewegen, meer plaats voor de fiets in plaats van de auto. Meer landbouw waarin kringlopen gesloten worden. Levendige steden waarin plek is voor groen en verkoeling. Steden die bovendien de hoogte in bouwen, zodat de omliggende natuur kan blijven. Een samenleving waar iedereen ertoe doet. Omdat enerzijds de brains van de universiteiten ons helpen om theoretisch voorbereid te zijn op alles wat de toekomst ons gaat brengen, en anderzijds niemand prettig kan leven zonder de HBO’ers en de MBO’ers. We hebben het door de quarantaine keihard ervaren – niemand kan zonder kappers, installateurs en ICT-ers. Jongeren, juist in deze laatste sectoren, kunnen nu door corona geen stageplaatsen krijgen en ze onze hulp hard nodig hebben. Voor ons reden om te verzoeken een motie in te dienen.

D66 zet koers naar een Brabant waarin de energietransitie tot volle bloei komt; waarin de start-ups en de scale-ups de rest van Nederland tonen hoe het gedaan moet worden. Een Brabant met een rijke cultuur bovendien die leidt tot zuurstof om vrij te denken. Die fantasie uitlokt, die de verbeelding aanspreekt. Die nieuwsgierig maakt en vergezichten schept.

Vergezichten waar dit College van Brabant ernstig behoefte aan heeft.

Om daar te komen is lef nodig. Vaar daarom eens door de mist, maar vaar. Verlaat het dok, en kom desnoods terug om toe te geven dat u zich heeft vergist.

D66 zal u steunen bij iedere keuze die leidt tot knopen voorwaarts. U herinnert zich wellicht nog hoe ik vorig jaar de heer Van Aartsen erom prees en noemde als één van mijn politieke voorbeelden. Maar de begroting van vorig jaar staat in schril contrast met de begroting van dit jaar.

Nu ziet D66 namelijk regelmatig dat u keuzes maakt die leiden tot stilstand. Bijvoorbeeld als we lezen dat u de schaarse middelen  van het Energieteam van de provincie in gaat zetten voor een verkenning van kernenergie. Interessante studies, die afleiden van de koers voorwaarts waar u nu keihard voor zou moeten werken; namelijk halvering van de CO2 in 2030. Ik kom daar later nog op terug.

D66 zou kortom graag zien dat het College transparanter is in de keuzes die ze maakt. We zien een klassiek Brabants bestuur met VVD en CDA vanuit de toren in Den Bosch regeren.

En laat helder zijn, keuzes kunnen pijnlijk zijn, D66 is daar niet angstig over. Maar keuzes vanuit visie zijn uitlegbaar. Maar voorzitter, dat ontbreekt voor D66 op dit moment nog wel. Vandaar onze oproep aan het College: Toon lef en ga ergens voor, stop met stilstand, wegschuiven en afbreken. Schets perspectief, toon een alternatief en vooral openbaar het intellect van de kapitein van deze coalitie en de begroting. D66 is nieuwsgierig naar de reactie van het College op deze uitdaging.

Iets meer inhoudelijk over de begroting dan.

Een van de kerntaken van de provincie voor de komende jaren is de energietransitie. Uit de begroting blijkt echter een kaalslag; in plaats van extra investeringen bezuinigt het College en kent het bovendien na 2024 nauwelijks budget toe aan dit programma. D66 vraagt het College waarom zij deze kerntaak niet erkennen en waarom zij geen extra investeringen toekennen aan dit programma?

Wij hebben daarover overigens nog een andere vraag. Uw begroting spreekt uit dat u de provinciale bedrijfshuisvesting naar Energielabel A wil brengen in 2023. Kunt u ons informeren op welke wijze u dat wil doen, welke investeringen wil u doen en waar vinden we die in de begroting?

Hoewel u zich in uw bestuursakkoord schaart achter de reeds vastgestelde doelstellingen rondom energietransitie en emissiereductie hebben we dit College tot nu toe ervaren als sceptisch rondom de rol van de provincie in het bereiken ervan.

En de zeiltocht richting Parijs duurt nog lang zullen we maar zeggen, maar dit zijn cruciale jaren om de doelen te behalen of niet. D66 wil daarom graag wat beter zicht op de voortgang hieromtrent. Een Klimaat- en Energieverkenning kan ons daarbij helpen. Wij dienen een motie hiertoe in.

Voor het programma Landbouw en Voedsel trekken donkere wolken samen boven ons schip voorzitter. De begroting laat deze post bijna helemaal leeglopen. Slechts 3 mln. is via een stelpost beschikbaar. De visie hierachter ontbreekt. D66 vroeg in de zomer al aan het College wanneer zij met de nieuwe Uitvoeringsprogramma Brabantse Agrofood zou komen. Nog niets is getoond. Hoe komt dat, vragen wij ons af.

De begroting lijkt een klein inkijkje in de gedachte van het College te geven. Het bezuinigt namelijk specifiek op de onderdelen die de transitie in de landbouw moeten versnellen; zo blijkt. Ook bereiken ons signalen dat bezorgde inwoners die hoopten op een constructief vervolg op de mestdialogen in de kou staan. Ze horen niets meer van de provincie. Hoe zit dat vragen wij ons af? Het ZLTO toont zich tevreden en geeft aan dat de deur van het provinciehuis voor hen wijd open staat; maar de mensen die pleiten voor verandering en transitie krijgen geen contact meer sinds mei 2020.

Voorzitter, omwille van de tijd ga ik vandaag geen betoog vóór cultuur houden. U weet hoe D66 de sector een warm hart toedraagt. D66 wethouders in Breda en Tilburg werkten de laatste maanden hard om extra geld te vinden om deze sector die door corona gigantisch in de put zit te stutten. Langs deze weg nogmaals complimenten voor de Colleges aldaar. Vanuit de toren in Den Bosch blijft het ernstig stil. Graag herinnert D66 even het debat in de zomer rondom de toekenning van rijksmiddelen voor de provincie. De gedeputeerde had de Provinciale Staten ervoor nodig om alles op alles te zetten om meer geld voor Brabant te organiseren. Maar wat heeft de gedeputeerde daarna eigenlijk gedaan? Zijn huis verkocht, zo zagen we op twitter. Tegen zijn eigen zin werd hij gedeputeerde Cultuur, maar het signaal van de Staten dat hij zich echt in moet gaan zetten voor de sector is blijkbaar nog steeds niet gehoord.

Dus pakt D66 vandaag de scheepshoorn nog eens vast: Gedeputeerde ga aan de slag! Staak bovendien uw bezuinigingen! Namens de gezelschappen die in grote problemen zitten door corona, die door gezondheidsmaatregelen die pijnlijk maar noodzakelijk zijn geen inkomen meer hebben. Uw beleid duwt hen kopje onder.

Ook wij zijn diep teleurgesteld dat nota bene het CDA de afbreuk van het domein Samenleving faciliteert. D66 is het eens met het College dat hervorming nodig is. Samenleving als domein is niet toekomstbestendig. Maatschappelijke betrokkenheid ontstaan vanuit betrokkenheid bij een maatschappelijke opgave. Energie, woningen, zorg en sport, mobiliteit en noem het maar op.

Veel betrokken partijen zien dat overigens zelf ook zo. Maar zij hebben ook zorgen. Want het bezuinigingstempo van dit College lijkt ondoordacht. D66 ziet de euro’s verdwijnen, maar het hervormingsplan is nog volledig afwezig. Ook hier: D66 mist de koers. U trekt de zeilen van de mast, zet de motor uit en laat het roer zijn eigen gang gaan. Ondertussen verliest een zorgvuldig opgebouwd netwerk vol betrokken Brabanders de houvast en hulp om in een ‘nieuwe normaal’ te komen.

En dat terwijl u – als u andere keuzes zou maken – de hervorming zorgvuldiger aan zou kunnen pakken. Wij zien namelijk nog voldoende kwebbelkwartjes in de begroting staan. Geld waarmee praatclubs en overlegplatforms in stand gehouden worden. Draagvlakdebatjes met whiteboards en post-it’s. We herinneren er nog een debat over met gedeputeerde Smit die zijn eerste dagen vulde in vergaderzaaltjes. En dat voor een gedeputeerde Natuur.

D66 zou liever zien dat u stopt met al dat praten als dat niet leidt tot realisatie en tempo. D66 zou bovendien liever zien dat u de gespaarde kwebbelkwartjes inzet om de provinciale bijdrage aan de talenthubs, cultuureducatie, Cubiss, ZET en Zorgbelang Brabant in stand te houden. We komen hierover bij de vaststelling van de kaders en de dan verwachte begrotingswijzigingen nog uitgebreid te spreken. D66 zal dan constructief met u zoeken naar manieren om dit te realiseren.

Voorzitter, niet alleen de fractie van D66 zou graag actiever meegenomen worden in de koers van dit College. Ook buiten het provinciehuis zijn er veel betrokken Brabanders die ideeën hebben hoe het anders kan. Eerder vroeg D66 om een burgerbegroting en het voorvorige College heeft een stap gezet om de begroting in ieder geval zo in te richten dat de Brabander er wijs uit komt. Maar dat is voor ons niet genoeg. In uw zoektocht naar draagvlak, transparantie en participatie zou D66 graag zien dat u Brabanders beter betrekt bij uw begroting. We dienen hiertoe een motie in.

Voorzitter, ik begon mijn betoog met een tekst over de koers van het schip. U zag vast al wel dat dit ook een knipoog is naar de verkiezingsslogan van de partij die duidelijk dit coalitieprogramma in elkaar gezet heeft. De lijsttrekker van deze partij houdt van uitlokken, en D66 hoopt dat hij herkent dat wij dit nu ook bij hem doen. Wij weten namelijk dat deze gedeputeerde wel degelijk van koers houdt, al is het op een fiets.

Maar laat ik afronden met woorden die rest van dit College misschien meer aanspreken. Zij lijken ons namelijk meer wandeltypes. Dat schommelt wat minder, het heeft wat minder tempo, maar het verbetert wel de nachtrust… Nouja gelet op de gemiddelde leeftijd van dit College is het misschien gepaster.

En net als bij de presentatie van het bestuursakkoord zou ik mijn eerste inspraakreactie in dichtvorm willen eindigen:

Wandel niet in rechte lijn, durf ook grenzen te verleggen ook al doet dat soms wat pijn.

Maar de allermooiste bloemen, groeien vlak langs het ravijn.

Om ze te kunnen beschouwen, moet je durven bang te zijn.

Want als de mooiste bloemen groeien, langs de rand van het ravijn,

moet daar ook het beste uitzicht en misschien ook uw visie zijn.

 

Wij wensen u veel moed en kijken uit naar uw beantwoording.