Steun ons en help Nederland vooruit

vrijdag 10 november 2017

Bijdrage Jeroen Hageman begroting 2018

Voorzitter,

 

Ik zou kunnen volstaan met een ultrakorte versie van de bijdrage van D66: wij kunnen instemmen met de voorliggende begroting. Maar, ambitieuze plannen kunnen altijd nóg beter worden in opzet of uitvoering en daar draagt D66 graag haar steentje aan bij. Want samen bereiken we meer. Allereerst willen wij een compliment uitdelen: het werken met bestuursopdrachten bewijst zich als een goede en flexibele aanvulling op de beleidscyclus. Het versterkt de focus op wat we samen willen bereiken. Maar dan wil D66 wél meteen meegeven dat beleidsmatige discussies zoveel mogelijk vóór de begrotingsbehandeling moeten zijn afgerond. Dat maakt dat de bewaking van de afspraken uit de perspectiefnota voor PS wat simpeler wordt.

Voordat D66 ingaat op enkele specifieke thema’s, willen wij nog wat algemene opmerkingen plaatsen. Zeg maar wat algemene beschouwingen. Zoals D66 al bij de perspectiefnota aangaf, wij gaan graag uit van het Brabant zoals het er in 2030 zou moeten uitzien en we kijken van dat moment terug naar wat we nu moeten doen. Op dit moment ziet D66 dat er betekenisvolle stappen zijn gezet in de transitie van de veehouderij naar meer maatschappelijke acceptatie, dat er vermindering is van de overlast en vergroting van de duurzaamheid. De provinciale opcenten zijn niet gestegen, er is meer werk in Brabant gekomen en cultuur wordt op een goede manier ondersteund. Er is beweging in Brabant! Er zijn veel redenen om te verwachten dat dit een succesvolle bestuursperiode zal zijn. D66 is blij dat we dit samen mogelijk maken.

Tegelijkertijd blijven we denken: benutten we wel alle kansen om te komen tot een circulaire economie, hebben we wel voldoende ruimte gemaakt voor initiatieven van buiten het provinciehuis, hebben wij voldoende gewerkt aan een groter vertrouwen in de overheid en de politiek? Kunnen we samen misschien nog meer bereiken? Ja, D66 denkt van wel.

Het opnemen in de begroting van projecten die programmaoverstijgend zijn, voegt echt iets toe, vinden wij. Het maakt duidelijk dat de beweging in Brabant zich niet laat persen in de hokjes die in een interne organisatie vaak automatisch ontstaan. Maatschappelijke opgaven zijn voor ons allemaal samen en daarmee bijna per definitie multidisciplinair Zij verdienen dus zo’n brede aanpak. Voor D66 is de multidisciplinaire aanpak een van de sleutels van Brabants succes: het samen doen. En dan bedoelen wij niet alleen samen met alle Brabanders. We willen ook zo’n integrale aanpak met partners in projecten en, niet te vergeten, een integrale aanpak binnen het College. Daarover heeft D66 nog enkele suggesties die we dadelijk zullen toelichten.

Over energie is al het nodige gezegd. Voor D66 is belangrijk dat het gebruik van fossiele energie afneemt. Daarvoor zijn 2 sporen te bewandelen: het verminderen van de energieconsumptie en het vinden van alternatieve, duurzame alternatieven voor energie opwekking. Dat dit een forse uitdaging oplevert blijkt ook uit de landelijke discussie rondom het tijdig halen van de doelen van het groenste coalitieakkoord ooit. D66 wil zich nu graag beperken tot onze provinciale energie-opgave. Op meerdere momenten en door meerdere partijen is aangedrongen op meer actie en D66 is het hiermee eens. En dan denken wij, naast de lopende projecten, ook vooral aan goed voorbeeldgedrag van de provincie.

Dat voorbeeldgedrag vragen wij van het gehele College. Dus gedeputeerde Pauli: Waar zijn de concrete uitrolprojecten die bv uit de Sollianceinvesteringen komen en hoeveel Joules besparen we of wekken we duurzaam op? Welke projecten uit het programma Sociale Veerkracht heeft gedeputeerde Swinkels ingezet op energieopwekking? Waar is de energieparagraaf bij de agenda Wonen, gedeputeerde Van Merrienboer? Hoeveel besparing gaat de provincie realiseren op de provinciale wegen? We begrijpen dat bij het vervangen van verlichting langs de provinciale wegen er standaard gekozen wordt voor LED verlichting. Wat levert dit aan besparing op en  ziet gedeputeerde Van de Maat mogelijkheden om hier versnelling in aan te brengen? En wat zou in potentie aan stroom opgewekt kunnen worden met solar roads? U begrijpt voorzitter: D66 ziet de energietransitie als een maatschappelijke opgave voor alle gedeputeerden samen.

Een andere vorm van voorbeeldgedrag betreft het provinciehuis. D66 zou graag zien dat dit Provinciehuis een e-catcher wordt van innovatie in energiebesparing en -opwekking. Daar dienen wij dan ook een motie over in. Een wens die wij op korte termijn onderzocht willen hebben is het gebruik van elektriciteitsopwekkende folies op de ramen. Wil  gedeputeerde Spierings dit toezeggen? Verder is D66 ook benieuwd naar mogelijkheden van zonnepanelen bij de parkeerplaatsen. En verder dromend zien wij bijvoorbeeld ook zonnebomen op het voorterrein of bij de vijver achter het provinciehuis. Voorbeeldgedrag hoeft zich niet te beperken tot het gebouw. Dat kan ook gaan over het werkgeverschap van de provincie. Is het College bereid om, in analogie met de oude PC-privé regelingen of de fiets-van-de-zaak projecten, een zonnepanelen project voor haar medewerkers te organiseren? Door collectieve inkoop en ontzorgen rondom aankoop en plaatsing van panelen kan zo meer duurzame energie opgewekt worden. Graag een toezegging hierop. Verder valt op dat er in de begroting geen structureel geld voor de energietransitie is opgenomen. Dat is op zich verklaarbaar omdat de huidige Energieagenda loopt tot 2020. Toch wil D66 nu al aandringen op het benutten van een deel van de vrije ruimte in de begroting voor de financiële ondersteuning van de volgend jaar nieuw te maken Energie Agenda Brabant 2030.

Daarin is wat D66 betreft ook aandacht nodig voor vehicle to grid. Het gebruik van slimme laadpalen voor auto’s. Door het laden maar ook eventueel ontladen van auto-accu’s is een tijdelijk energieopslag mogelijk. D66 ziet graag een onderzoek naar de mogelijkheden van dit systeem. Kan de gedeputeerde dit onderzoek toezeggen?

Dan het thema Gezondheid. Gezondheid is al een aantal jaren, na een aangenomen motie van D66, een aspectbeleid bij de andere opgaven. Dat is een prima uitgangspunt, maar het ontslaat het college volgens D66 niet van de morele plicht om ook actief te sturen op gezondheid.

Voor D66 is het thema Gezondheid heel belangrijk. Daarom hebben wij laatst vragen gesteld over Gezonde Lucht. En daarom waren wij blij met het initiatief dat vorig jaar is opgestart van de Brabantse Health Deal: 15 organisaties uit Brabant, waaronder de B5, GGD’s, waterschappen, Provincie, RIVM en Universiteiten, sloten in juli 2016 samen de Brabantse Health Deal: een impuls voor gezondheid en welzijn. Waarbij ook quadruple helixpartners (bedrijven, instellingen en (burger-)coöperaties) in het proces betrokken zouden worden. We zijn nu ruim een jaar verder voorzitter, maar we horen vanuit dit huis bar weinig over die Brabantse Health Deal. Terwijl de rol van de provincie zou zijn om te faciliteren in een gezamenlijke aanpak en om een uitdagend perspectief te schetsen. Gezondheid is een thema dat verbindt. Wellicht is er een actieplan Gezondheid nodig? Kunt u een themavergadering Gezondheid toezeggen om hier eens verder met elkaar over te praten? Ook zijn wij benieuwd wat gedeputeerde Swinkels ervan weerhouden heeft om in het kader van de We are food beweging een project in te brengen dat streekproducten met sociale structuurversterkende projecten op het gebied van gezond gewicht te koppelen, in navolging van het gemeentelijke gewichtsreductieproject in Heeze-Leende. Dus niet dit gemeentelijke project overnemen maar het We are food momentum gebruiken om de kennis te verbinden met andere gemeenten. Is de gedeputeerde bereid dit alsnog te doen?

In het kader van gezonde lucht hebben wij ook bijzondere aandacht voor de luchtkwaliteit rondom Eindhoven Airport, niet alleen als gevolg van het vliegverkeer, maar ook door stagnerende autoverkeer op de wegen rondom de industrieterreinen. Misschien dat de geplande aansluiting op de A58 verlichting biedt en dat een betere aansluiting op het openbaar vervoer de situatie ook verbetert? D66 is een groot voorstander van het gebruik van het spoor in de omgeving van het vliegveld, maar vraagt zich wel af of het kostentechnisch en tijd technisch zo logisch is om een nieuw (dus duur) station te bouwen waar je nog steeds met een buslijn vanaf het vliegveld naartoe moet, terwijl bestaande stations (bijvoorbeeld Best) ook geschikt zijn voor een snelle busverbinding tussen vliegveld en spoor. Is de gedeputeerde het met D66 eens dat wij hier mogelijk veel geld kunnen besparen?

Als je denkt aan schonere lucht in relatie tot transport, dan brengen we buisleidingen ook maar weer als mogelijkheid naar voren. Buisleidingen ontlasten de wegen, stoten geen fijnstof uit én ze zijn stil. Stil is het trouwens ook op bestuurlijk vlak. De gedeputeerde van de Maat had toegezegd hier beleid op te ontwikkelen en D66 is erg benieuwd naar de resultaten hiervan. Kan de gedeputeerde hier een stand van zaken op geven?

Voorzitter, In de stukken lezen wij twee acties die vanuit de provincie samen met Brabantstad worden ontwikkeld, namelijk een nieuwe cultuurvisie en een stedelijke agenda Brabantstad. Het is goed te zien dat er samengewerkt wordt, maar wij lezen ook dat de Staten van de resultaten via een Statenmededeling op de hoogte worden gebracht. Dit vindt D66 een mooie casus over democratische legitimiteit. Worden visie en doel bepaald in bestuurlijke overleggen of gaan volksvertegenwoordigers over de “wat”-vraag? Hoe zijn de twee gedeputeerden Swinkels en van de Maat van plan de Staten te betrekken en op welke momenten? Hebben zij in de overleggen mandaat nodig en hoe denken zij dat mandaat te krijgen? Want voorzitter, D66 pleit al heel lang voor duidelijkheid in de beleidsvorming. Betrek inwoners en organisaties bij ideeënontwikkeling en beleidsvorming en maak duidelijk wat de rol van de volksvertegenwoordiging is. Onze aangenomen motie maatwerkbeleid riep op tot die duidelijkheid, maar die komt maar mondjesmaat Zelfs een optimistische partij als D66 begint zich af te vragen of dit college die duidelijkheid wel kan of wil verschaffen. D66 wil graag horen wat dit college nodig heeft om het overzicht te krijgen van de aanpak van de beleidsterreinen, conform de kwadranten van het NSOB model (over de rechtmatige overheid, de presterende overheid, de samenwerkende overheid en de responsieve overheid). Een onderwerp als de stedelijke agenda is een zeer relevant onderwerp waar de Staten ongetwijfeld ook een mening over hebben. Door demografische en economische ontwikkelingen zullen stedelijke gebieden aan belang winnen. En daar hoort volgens D66 ook het voelen en nemen van verantwoordelijkheid voor de regio bij. Dat kan om hele concrete zaken gaan zoals flexicurity. Dit is door gedeputeerde Pauli als belangrijk onderwerp aangemerkt, maar verder dan een voorzichtige pilot in  een sectorplan Midden-Brabant lijkt het niet te gaan.  Ziet de Gedeputeerde flexicurity als een mooie opdracht voor Brabantstad?

Elk van de 4 onderscheiden regio’s heeft een grote stad die als trekker fungeert. Wat verwacht de provincie van die 4 steden en waar voegt de provincie nog waarde toe? Wat is de visie van dit college op het orgaan Brabantstad? D66 ziet graag uitwerkingen op de “harde” en de “zachte” kant, dus bijvoorbeeld zowel hoe de fysieke verbindingen tussen de steden zich ontwikkelen, als ook een visie op wat de steden bindt, wat ze gezamenlijk willen bereiken en wat ze elkaar gunnen als specifieke profilering. Wat is de rol van de Provincie in dit overleg en hoe zit het met de democratische legitimiteit? D66 zou graag de visie van de provincie in een themabijeenkomst willen bediscussiëren, om het college een richting of mandaat te geven voor de gesprekken met de Brabantstadpartners. Kan de gedeputeerde dit toezeggen?

D66 vindt het belangrijk dat er buiten de grenzen gedacht en gehandeld wordt. Daar waar wij van de gemeenten vragen dat ze een visie ontwikkelen over hoe ze de maatschappelijke opgaven in relatie tot de regio zien, wil D66 dat Brabant dat als provincie ook doet. Wij dienen een motie in waarin we oproepen te kijken naar onze eigen regionale positie. Er moet zicht komen op terreinen waarin we met onze buurprovincies kunnen samenwerken om elkaar te versterken in plaats van te beconcurreren. D66 is zich bewust dat er op projectbasis al veel samengewerkt wordt, maar werken vanuit een gedeelde visie en overeengekomen belang zal meer synergie kunnen geven. En de aan- of afwezigheid van synergie zou de basis moeten vormen voor een mooie discussie over bestuurlijke samenwerking of zelfs een landsdeeldiscussie. D66 is van mening dat in tijden van bestuurlijke veranderingen en opschalingen, elke overheidslaag moet reflecteren op haar eigen rol in een effectief en efficiënt bestuur.

Samen doen dus, omdat je samen meer kunt bereiken. Samen kom je verder. Overheden die samenwerken; organisaties en inwoners die een plek hebben in de beleidsontwikkeling. Niet alleen voor Brabant in 2030 maar ook voor het Brabant van morgen 11 over 11. Niet alleen op basis van een mooi project, maar ook op basis van gedeelde verantwoordelijkheden. Verantwoordelijkheden waar je elkaar ook op mag aanspreken. In dat licht wil D66 graag nog een element toevoegen aan de discussie over de afvaldumpingen in de natuur. Waar de discussie zich al snel verengt tot drugscriminaliteit en handhaving, heeft D66 al eerder aandacht gevraagd voor het achterlaten van asbest en andere troep in de Brabantse natuur. Op vragen van ons over opzetten van een Brabantse variant op de campagne “Een dumper is een stumper” werd schriftelijk positief op gereageerd. Omdat het tot nu toe niet tot concrete acties heeft mogen leiden, dient D66, samen met de VVD nu een motie op dit onderwerp in. De actie werkt mede aan het vergroten van de bewustwording van de effecten van afvaldumpingen en gaat in op de eigen verantwoordelijkheid van onze inwoners.

Voorzitter,

D66 is tevreden met hoe het bestuursakkoord is en wordt omgezet in concrete acties. Tegelijkertijd zijn wij er van overtuigd dat door integraler aan de maatschappelijke opgaven te werken, we samen meer resultaat kunnen bereiken. Op de gebieden energie en gezondheid heeft D66 daar voorbeelden van gegeven, maar wij denken dat dit voor veel terreinen zal gelden. D66 gaat in de komende periode nog graag de discussie hierover aan vanuit het motto: Samen kom je verder.

Tot zover.