Steun ons en help Nederland vooruit

vrijdag 22 januari 2021

Bijdrage D66 aan debat over breuk binnen Forum voor Democratie – Ine Meeuwis

Al het gedoe bij Forum voor Democratie heeft ook in Brabant geleid tot een splitsing van die partij: drie personen hebben hier de fractie JA21 gevormd. En dat werd aan ons, leden van Provinciale Staten, afgelopen zaterdag door vijf partijen in een gezamenlijke verklaring gemaild. Voor niemand kwam dat nieuws als een verrassing. Want een groot deel van alle Forum-volksvertegenwoordigers (dan heb ik het over die in Europa, in de Eerste Kamer, in de gemeenteraad van Amsterdam en in provincies) had al aangegeven geen vertrouwen meer te hebben in Thierry Baudet. Vooral vanwege diens extreme standpunten en zijn onberekenbare gedrag. Toch meldde de Forum-fractie in Brabant tot voor kort steevast dat ze met z’n negenen als eenheid “autonoom functionerend” doorgingen. Het ging volgens hen namelijk om Brabant, niet om Den Haag. Ook Forum-lijsttrekker De Bie herhaalde in december nog het mantra: “Brabant is Brabant, Den Haag is Den Haag”.

Daarom was D66 erg verbaasd dat De Bie vorige week ineens zo stevig landelijk kleur bekende. Hij sprak als prominent op de landelijke ledenvergadering van Baudet. De Bie sprak zichzelf daarmee dus tegen. We hebben daarover op 15 januari al schriftelijke vragen aan het college over gesteld. Die vragen worden, als het goed is, op korte termijn beantwoord.

Eerlijk gezegd voorzitter, D66 heeft De Bie tot voor kort het voordeel van de twijfel gegeven. Wij dachten: misschien gaat deze gedeputeerde Energie rustig te werk, luisterend naar Brabanders, op zoek naar draagvlak en met respect voor eerder genomen besluiten. Want met de energietransitie leek het best wel de goede kant op te gaan. De RES’en werden netjes begeleid en De Bie liet zich niet door ketelmuziek van zijn Forum-fractie verstoren; windmolens en zonnepanelen werden door hem niet verketterd en de regio’s konden keurige plannen indienen. Dachten we. Maar inmiddels weten we totaal niet meer wat we ervan moeten denken. Wat is waar en wat is niet waar? Is De Bie teruggefloten? Heeft hij van Thierry Baudet op zijn donder gekregen dat hij teveel onderdeel werd van “het partijkartel”? Of hebben we misschien de ware aard van Eric de Bie nog niet gezien en leidt in Brabant een klimaat-ontkenner à la Baudet de energietransitie? Wat voor vertrouwen kunnen we nog hebben in de uitvoering van de definitieve RES’en die we over een paar maanden vaststellen? Gaan we onze afgesproken provinciale klimaatdoelstellingen wel halen met deze gedeputeerde?

Ook de stellige reactie van De Bie in de kranten en op Omroep Brabant vorige week, dat Cees van der Sande Stijn Roeles zeker op zou gaan volgen, blijkt helemaal niet te kloppen. Dus nogmaals: wat is waar en wat is niet waar van wat deze gedeputeerde beweert?

Ik heb daarom de volgende 2 vragen aan gedeputeerde De Bie:

  1. U heeft gekozen voor Baudet. U blijft dus wel solidair met uw partijleider. U stoort zich blijkbaar niet aan de redenen die de JA21-mensen juist hadden om Forum te verlaten, namelijk het niet ingrijpen van Baudet bij racistische en anti-semitische geluiden, het verkondigen van complot theorieën en ontkennen van de corona-pandemie. Klopt het dat u hier Baudet in volgt?
  2. Dat vraag ik ook aan de nieuwe fractievoorzitter van FvD, de heer vd Meeren.
  3. Het lijkt erop dat de kandidatenlijst van Forum uitgeput is, door het vertrek van Stijn Roeles. Gaat u stoppen als gedeputeerde en weer terug de Staten in om uw fractie aan volledig bezette zetels te helpen?

Dan een vraag aan gedeputeerde Smit:

  • U bent lid geworden van Forum toen u gedeputeerde werd. Dat werd bij een Forum-barbecue gevierd. We herinneren ons nog de ophef daarover, vanwege het negeren van de corona richtlijnen. Klopt het dat u nu weer vertrokken bent als Forum-lid (want u bent nu aangekondigd als onafhankelijk gedeputeerde)?
  • Zo ja, waarom bent u eigenlijk gestopt als lid van Forum? En heeft u nog steeds de steun van alle coalitiepartijen? Het CDA-Oisterwijk heeft immers bezwaren kenbaar gemaakt?
  • Dat vraag ik ook aan de fractievoorzitter van JA21, de heer Rutjens

Hoe zijn we in Brabant in deze instabiele situatie terecht gekomen?

Een jaar geleden zag Christophe van der Maat, als leider van de VVD, het wel zitten om wat uit te gaan proberen in Brabant: hij ruilde een brede midden-coalitie van VVD, CDA, D66, Groen Links en PvdA in voor een centrum-rechtse coalitie met de populisten van Forum voor Democratie. Min of meer gedwongen door het CDA, die een brede midden-coalitie niet meer zag zitten. Onder forse druk van protesterende boeren werd zo de ‘tractor’- coalitie geboren.

Wij hebben als D66 nooit begrepen waarom de VVD dit risico wilde nemen: een hele kleine meerderheid in de Staten, een instabiele nieuwkomer in de coalitie en het verlies van zeer deskundige gedeputeerden. Binnen een jaar lijkt die zuurstof die Van der Maat zo zocht in de nieuwe coalitie, de zuurstof van een beademingsapparaat te zijn. Forum voor Democratie is met onderlinge ruzies uiteengevallen, vanuit Limburg zou iemand komen die eerst moest verhuizen om een vrijkomende zetel in te vullen en een substantieel deel van 9- koppige fractie stelt zich kandidaat voor de Tweede Kamer. Hoezo “Den Haag is Den Haag, Brabant is Brabant”? Van der Maat is een goede gedeputeerde, maar de gok die hij heeft gewaagd met Forum voor Democratie is op z’n minst ongelukkig te noemen.

In een poging om de zaak te redden, stuurden de vijf fracties ons afgelopen zaterdag een brief met een oproep voor een ‘open-parlementaire samenwerking’. Ze suggereerden daarin zelfs dat er 31 Statenleden achter de coalitie staan. Daarbij werden door hen blijkbaar 50Plus en ChristenUnie/SGP meegeteld. Typische gevalletje van ‘de wens is de vader van de gedachte’. De ‘tractor-coalitie’ moest zo blijkbaar omgezet worden in een soort ‘plakband-coalitie’.

Nee, D66 denkt dat deze ‘open-parlementaire samenwerking’ met de huidige, zeer kwetsbare coalitie een lijdensweg wordt, zeker als het huidige Bestuursakkoord op slot moet blijven.

Volgens ons hebt u twee opties:

  1. Nog ruim twee jaar doormodderen op een doodlopende weg;
  2. Een nieuwe coalitie;

De beste optie is natuurlijk: keer terug naar een solide cluster van middenpartijen die betrouwbare bestuurders kunnen leveren. Zo besturen we Brabant, samen en toekomstgericht. Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. Dus tegen VVD en CDA zou ik willen zeggen: luister naar jullie landelijk leiders (en jullie leden) die nul vertrouwen hebben in samenwerken met Forum voor Democratie. Kies voor kwaliteit en keer bijvoorbeeld terug naar de vorige coalitie. Met D66 valt daar altijd over te praten.

De 5 coalitiepartijen kiezen op dit moment nog voor doormodderen. Misschien rekenen ze (net als Rutte in het verleden) op een constructieve oppositie die bij het wegvallen van een betrouwbare coalitie-meerderheid, voorstellen wil ondersteunen. D66 ziet zichzelf wel als een constructieve partij, maar wij willen natuurlijk ook iets bereiken in Brabant. Denk er maar eens rustig over na. Ons advies blijft in elk geval: stop met deze plakband-coalitie.

Tot slot voorzitter, afhankelijk van de antwoorden dienen wij in onze tweede termijn eventueel een motie in.